Ay: Eylül 2024

Prof. Dr. Tufan Gündüz’le tarihin peşinde bir yolculuğa çıkıyoruz. Zaman o kadar hızlı geçiyor ki bazen tarihe tanıklığımız bile uçup gidiyor elimizden. Oysa şimdi etrafımızdaki olayları anlamaya daha çok ihtiyacımız var. İbn-i Haldun, “geçmişler geleceğe suyun suya benzemesinden daha çok benzer” diyor.  Bu benzeyiş bizi korkutmalı mı yoksa sevindirmeli mi? Bunu anlamak için tarihe bıkmadan, usanmadan bakmamız gerekiyor. Asya bozkırlarından Balkanlara, Alparslan’dan Sarı Saltuk’a, Bursa’dan İstanbul’a ve uzak ufuklardan Kızılelma’ya kadar tarih hikâyelerini anlatmaya devam ediyor. Şimdi tarihi daha dikkatle dinlemek zorundayız çünkü onun her zaman  bize fısıldayacağı bir şeyler bulunuyor. 

◊ Toplam 4 Ay sürecek derslerimizin konu başlıkları:

1.Ay ( Ekim)

Buhara’dan Bosna’ya Türk ve İslam Medeniyetinin İzleri

Buhara, Türklerin doğuda İslâmiyet ile tanıştığı bir bölge, Bosna ise Türklerin batıda İslamiyet’i taşıdığı en uzak saha. İkisinin arasında kurulan ve yüzyıllar boyu yaşatılan büyük kültür medeniyetin nitelikleri, evreleri, özellikleri ve bıraktığı miras üzerine tespitler, tartışmalar ve değerlendirmeler.

2.Ay (Kasım)

Türk Tarihinde Semboller, İşaretler ve Nitelemeler

Tarih bazen sembollerle, işaretlerle, izlerle dile gelir. Bazen bir ok, bazen bir kilim motifi, bazen de bir kelime her şeyi anlatmaya yeterlidir. Mezar taşındaki bir kılıç çizimi, kaya üzerindeki bir geyik veya at resmi ya da bir paranın üzerindeki küçük bir dua bir şey anlatır. Sadece bunlar değil tabii ki. Bir ferman üzerindeki “Sözümüz” ya da bir dilekçe üzerindeki “Devletlü” ifadesi aslında bir kültürü yansıtır. Bunları bilmek tarihe yapılan atıfları anlamayı kolaylaştırır.

3.Ay (Aralık)

Tarihi Tartışmak: “Acaba ne kadar doğru?”

Tarihi bir olgu ya da olayı incelerken “Acaba ne kadar doğru?” sorusu daima anlamlıdır. Çünkü bu sorunun cevabı aynı zamanda tarih kurgusunun da esasını oluşturur. Doğruyu bulmak için metot ve araştırma usullerini bilmek, en azından buna sadık kalmak tarihi olaylar üzerinde tartışmayı da güzelleştirir. Olay veya olgu anlatımında, içerik bilgisi ve tartışma esaslarını bilmek tarihi anlamayı daha da kolaylaştırır. Tarihi tartışmak her zaman ilginçtir ama metot bilmeden tartışmak tehlikelidir de.

4. Ay (Ocak)

Edebiyat ve Tarih ya da Tarihin Edebiyatı

Bir dönemi edebiyat üzerinden anlamak. Şiir, hikâye, roman ve tiyatro üzerinden Osmanlıların son dönemine bakmak. Namık Kemal, Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Yahya Kemal ve Mehmet Akif ne anlatmaya çalışıyordu. Çöküş dönemini nasıl anladılar, nasıl anlatmaya çalıştılar.  Son dönem Türk edebiyatına tarihçi gözüyle bakmak.

Not: Ayda bir olacak şekilde düzenlediğimiz Güz dönemi eğitimlerimizde devam zorunluluğu bulunmaktadır.

Prof. Dr. Cengiz Tomar ile Ortadoğu’nun Hikâyesi: Tarih, Toplum ve Kültür Seminerleri

Merkezi İslâm Coğrafyası (Ortadoğu), tarih boyunca insanoğlunun ilk yerleşimlerin bulunduğu, Sanayi Devrimine (18-19. Yy.) kadar günümüzde hâlâ kullanmakta olduğumuz pek çok buluşun yapıldığı; Dünya tarihine yön veren pek çok medeniyetin kurulduğu, deyim yerindeyse, Eski Dünyanın (Asya, Avrupa ve Afrika) merkezidir. Nil Vadisi (Mısır), Bereketli Hilal (Suriye, Lübnan ve Filistin) ile Mezopotamya (Irak) pek çok medeniyete, buluşa ve devlete ev sahipliği yapmıştır.

Günümüzde Musevîlik, Hristiyanlık ve İslam gibi Dünya nüfusunun üçte ikisinin mensubu bulunduğu İbrahimî dinlerin kökenlerinin bulunduğu bir bölgedir. 20. Yy. başlarında Ortadoğu’nun son barış paktını (Pax Ottomana) kuran Osmanlı Devleti’nin yıkılışının ardından, günümüze kadar aradığı, huzuru bir türlü bulamamıştır. Daha çok İsrail’in Filistin’i işgali, terörizm, kanlı iç savaşlar ve darbelerle anılan bu bölge aslında kültürü, sanatı ve mutfağıyla Dünyaya çok önemli katkılar sunmuştur. Toplamda 4 ay sürecek bu seminerlerde bölgenin tarihi ve kültürünün yanı sıra, toplumsal ve dini-mezhebi yapısı, edebiyatı, müziği ve sanatı incelenecektir.

1.Ay ( Ekim):  Ortadoğu’nun Oluşumu ve Kökenler

2.Ay (Kasım): İslam Ortadoğu’su, Dinler ve Mezhepler

3.Ay (Aralık): Toplum ve Kültür

4. Ay (Ocak): Edebiyat, Müzik ve Sinema

Not: Ayda bir olacak şekilde düzenlediğimiz Güz dönemi eğitimlerimizde devam zorunluluğu bulunmaktadır.

Doç. Dr. Ahmet Murat Özel ile Mantıku’t-Tayr Okumaları

Feridüddin-i Attar’ın, Mantıku’t-Tayr adlı eseri, bir grup kuşun destansı yolculuğunu anlatır. Kuşlar, eksile eksile, çırpına çırpına Simurg’a ulaşmak için uçarlar. Bu büyük yolculukta, sadece vadiler ve dağlar aşılmaz, bir yandan da iç dünyadaki vadiler ve dağlar kat edilir. Yolculuğun hem dışta, hem de içte gerçekleştiği bu serüven, ortaya dış ile iç, madde ile anlam arasında ilmekler atan benzersiz bir okuma deneyimi çıkartır. Attar, okurunu hem büyük bir şair olarak masalsı bir maceraya sürükler, hem de büyük bir sufi olarak nefsle mücadelenin engebeli yollarını gösterir. Maceranın finali sürprizlidir ama bu sürpriz, İslam düşünce geleneklerinin varlık telakkilerine aşina olanların kavrayabileceği bir derinlik vadeder.

Toplam 4 ay sürecek okuma programıyla, bu benzersiz mesnevinin katmanlarına nüfuz etmeye çalışacağız.

Not: Ayda bir olacak şekilde düzenlediğimiz Güz dönemi eğitimlerimizde devam zorunluluğu bulunmaktadır.